Blikschade
De overheid zegt op zoek te zijn naar vers bloed, naar de frisse blik van mensen die niet eerder in overheidsdienst hebben gewerkt. De Universiteit van
Wageningen heeft in opdracht van programma InAxis onderzoek gedaan naar wat gebeurt met
de frisse blik van nieuwkomers bij het Rijk.
InAxis heeft de resultaten gepubliceerd in een vlotgeschreven brochure onder de pakkende titel Blikschade.
Hoofdconclusie van Blikschade is dat ministeries de frisse blik van nieuwkomers in de praktijk ontmoedigen. "Je moet zo snel mogelijk gaan meedraaien" zegt
één van de respondenten uit het onderzoek treffend.
Eerste 100 dagen nieuwkomers
InAxis was nieuwsgierig wat er gebeurt met de frisse blikken van nieuwkomers bij de Rijksoverheid. Vandaar dat de Universiteit van Wageningen de opdracht kreeg antwoord te geven op de volgende vragen:
- Hoe verloopt het socialisatieproces van een nieuwkomer in de Rijksdienst?
- Hoe ontwikkelt zich de wisselwerking tussen nieuwkomers en de werkomgeving?
- Wat verlies je in het socialisatieproces?.
De Universiteit Wagingen heeft voor het onderzoek 23 nieuwkomers gevolgd tijdens de eerste 100 werkdagen. Naast interviews met de respondenten is een tweetal discussiebijeenkomsten georganiseerd.
Belangrijkste bevindingen
- In de sollicitatieprocedure was een vernieuwende inbreng geen issue.
- Nieuwkomers krijgen handelingsruimte, maar geen handvatten hoe die ruimte te benutten.
- De meeste nieuwkomers oriënteren zich tijdens hun introductieperiode pro-actief.
- Veel nieuwkomers tonen hun verbazing over (vooral) de werkwijze en cultuur.
- Frisse blikken worden in de praktijk nauwelijks gevraagd. In enkele gevallen wordt door een leidinggevende wel concreet aangegeven dat hij iets wil met de frisse blik van de nieuwkomer. In die gevallen ontbreekt het vaak weer aan de follow-up.
- De parafencultuur maakt het vrijwel onmogelijk invloed uit te oefenen op de doorbraakkansen van een fris idee.
- Bij nieuwkomers verdwijnt de neiging iets met hun frisse blik te doen. Bij de één leidt dit tot frustratie en bij de ander leidt dit tot gelatenheid.
- Vooral jongeren mijden risico's en passen zich snel aan de bestaande mores aan. Nieuwkomers met meer ervaring zijn vaak zelfbewuster en strijdbaarder.
Dialoog tussen nieuwkomers
Blikschade is een vlotgeschreven brochure. De hoofdconclusies uit het onderzoek worden op een heldere wijze opgesomd.
Doordat veel conclusies naadloos aansluiten bij
het onderbuikgevoel van ervaringsdeskundigen heb je als lezer snel het gevoel dat open deuren worden ingetrapt.
Het aardigste onderdeel van de
brochure is een fictieve dialoog tussen twee nieuwkomers over hun wederzijdse ervaringen. Hierbij is gekozen voor een
rolverdeling waarbij de ene nieuwkomer
zich snel aanpast aan de heersende mores en de ander wat strijdbaarder is. Uit de interviews blijkt dat veel respondenten
in één van deze twee categorieën zijn in te delen.
Bespreekbaar maken
De brochure Blikschade is zeer bruikbaar om het probleem van weinig ruimte voor frisse blikken bespreekbaar te maken.
Rob Mommers, trainee bij Netwerkstad Twente,
pakte de handschoen op door verschillende exemplaren van de brochure te bestellen. "Blikschade slaat écht de
spijker op zijn kop. Ik heb een aantal
passages gemarkeerd en daarover wil ik de discussie op gang brengen binnen Netwerkstad Twente. Als dat lukt, heb ik mijn eerste doel al
bereikt: het bespreekbaar maken van de problemen waar jonge ambtenaren tegenaan lopen."
Blikschade biedt helaas geen praktische handvatten hoe overheidsorganisaties frisse blikken van nieuwkomers beter tot
hun recht kunnen laten komen. Hier ligt een schone taak voor InAxis.
Frisse blik nieuwkomers downloaden » 
(2,56 MB) | 32 pagina's | gratis