Naar een hybride overheid
In Nederland staan veel stuurlui aan wal om advies te geven over de herinrichting van de overheid. Ook de denktank Public SPACE
heeft zich in het publieke debat gemengd.
In een helder geschreven manifest Naar een intelligente en verbonden overheid pleit de Public SPACE denktank voor intensievere publiek-private samenwerking via hybride organisaties.
Neem stadsbesturen serieus
Kernboodschap in het manifest Naar een intelligente en verbonden overheid is dat de overheid haar koudwatervrees voor
publiek-private samenwerking en hybride organisaties moet overwinnen en gebruik moet maken van de kracht van private organisaties. Met
name stadbesturen hebben hier al goede ervaringen mee.
The Public SPACE denktank, met gerenommeerde leden als Arthur Docters van Leeuwen, Ed van Thijn en Loek Hermans en topambtenaren
als Tjibbe Joustra en Renée Bergkamp, roept de rijksoverheid op meer lering te trekken uit de ervaringen van stadsbesturen en beter
gebruik te maken van deze bestuurslaag.
Amerikaanse denktank model
Naast een heldere diagnose van de huidige problemen van de overheid worden in het manifest enkele prikkelende voorstellen gelanceerd zoals:
- Meer gebruik maken van beleidsadvies van private partijen (Amerikaanse denktankmodel).
- Mogelijkheid creëren om bij het aantreden van een nieuw kabinet 10% van de hoge ambtenaren te wisselen.
- Bij verantwoording van prestaties ook nadrukkelijker stakeholders en burgers betrekken.
College hotel
De denktank is van mening dat de overheid onvoldoende gebruik maakt van het oplossend vermogen van private partijen. Eén van de voorbeelden die het manifest noemt om deze stelling te onderbouwen is de succesvolle oprichting van een college hotel door ROC Amsterdam. Om het tekort aan stageplekken op te lossen heeft ROC Amsterdam een 4 sterren hotel opgezet onder extern management.
Hybride organisaties
Er wordt een warm pleidooi gehouden voor meer hybriditeit (letterlijk vertaald: het bestaan van meng- of bastaardvormen). Het gaat hier om vormen van onderneming en financiering waarin publiek en privaat geld en publiek en privaat belang door elkaar lopen (voor de critici) respectievelijk elkaar positief beïnvloeden. Het manifest constateert dat hybride organisaties in opmars zijn getuige bijvoorbeeld het Restwarmtebedrijf in Rotterdam, het Waddenfonds en de Innovatievouchers.
Oorzaken mislukken Innovatieplatform
Belangrijke randvoorwaarde voor succesvolle hybride organisaties is volgens het manifest dat overheden selectiever worden in de
problemen en speerpunten die ze aanpakken. Dit vraagt inhoudelijke deskundigheid en politieke moed.
Daarnaast is het belangrijk dat de overheid samenwerken breder ziet dan het verdelen van financiële middelen. Het gaat bijvoorbeeld ook
om een gemeenschappelijke missie, ontkokering van beleid en ruimte geven aan partners. De private partijen moeten worden aangesproken
op hun kracht, zoals ondernemingszin, vrijheid van investeringen en marktkennis.
Het onvoldoende invulling geven aan bovengenoemde randvoorwaarden is volgens het manifest ook de belangrijkste oorzaken van het
mislukken van het Innovatieplatform. In plaats van 'samen de schouders eronder' heeft een subsidiewedloop plaatsgevonden.
Risico's hybride organisaties
Zwak punt aan het manifest is dat er te weinig aandacht is voor mogelijke risico's van hybride organisaties. Zo kan bijvoorbeeld
gedacht worden aan voortdurend terugkerende competentie perikelen. Als niet duidelijk is wie waarom
welke bevoegdheden en verantwoordelijkheden heeft dan is de kans aanwezig dat ernstige conflicten over de eigen mogelijkheden ten
opzichte van anderen ontstaan.
Een ander gevolg van hybride organisaties kan het ontstaan van een machtsvacuüm zijn.
Doordat een vermenging plaatsvindt, is de kans op onduidelijkheid in de normering van een verhouding groot, waardoor
acties juist niet worden ondernomen. Iedereen blijft stil zitten teneinde de status quo te handhaven, omdat die de enige zekerheid lijkt te bieden.
Nota vernieuwing rijksdienst
Hoewel het kabinet als motto heeft samen leven, samen werken lijkt zij nog niet gewonnen voor het pleidooi van hybride organisaties. Zij zit meer op de lijn van (juridische) wetenschappers die de verantwoordelijkheidsnorm graag eenduidig houden. Getuige de nota Vernieuwing Rijksdienst is het kabinet ook erg in zichzelf gekeerd bij het vergroten van de slagkracht van de overheid. Er wordt vooral ingezet op minder ambtenaren, minder regels, ontkokering en meer aandacht voor de professionals.
Hybride denktank
Bij het lezen van de ledenlijst van de denktank zelf valt op dat deze weinig hybride is samengesteld. In het kader van
verbeter de wereld begin bij jezelf zou de Public SPACE Denktank zelf meer leden uit private organisaties moeten werven.
Om nog maar niet te spreken van het aandeel jongeren en vrouwen in het netwerk.
80 pagina's | gratis | Bestellen Hybride overheid »