Scenario's enzo
Scenario's zijn géén voorspelling van de toekomst, zoals 'de criminaliteit zal de komende 3 jaar met 15% groeien'.
Scenario's zijn ook géén visies op de gewenste toekomst van uw organisatie, zo van 'in 2020 zijn wij een klein en wendbaar ministerie'.
Wat is scenario analyse dan wel?
Zeer waarschijnlijke verhalen
Scenarios zijn indringende, zeer waarschijnlijke verhalen over mogelijke toekomsten. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft een beknopt en vlot geschreven handreiking Scenarios enzo uitgegeven met een praktisch stappenplan voor het opstellen van scenarios. Wel jammer dat praktijkervaringen ontbreken.
Testtunnels voor beleid
Zoals vliegtuigbouwer testtunnels maken voor vliegtuigconcepten zo hebben beleidsmakers scenario analyse voor beleidsconcepten. Testtunnels simuleren vaak extreme condities waaronder het te testen vliegtuig moet kunnen opereren. Of die condities zich ooit zullen voordoen is onzeker. Maar ze zijn heel wel denkbaar en zeer wel mogelijk.
Veel onzekerheden
Dat geldt ook voor scenario's, die beschrijven extreme maar reële beleidscondities waaronder uw beleid robuust en flexibel genoeg moet zijn. De klassieke beleidsplanning gaat nog uit van een redelijk voorspelbare toekomst. Scenario's maak je als te veel ontwikkelingen onzeker zijn. Je richt je dan op meerdere, even waarschijnlijke toekomsten.
Trends vormen de basis
Aan de basis van een toekomstscenario ligt een gedegen trendanalyse waarbij aspecten als zoals relevantie, niveau, causaliteit en onzekerheid in ogenschouw worden genomen. Voor het opstellen van scenario's zijn de onzekere en relevante trends van belang.
Organiseer een BBQ
Twee trends die het hoogste scoren op relevantie en onzekerheid vormen het geraamte van de scenarios. Dit wordt in de handreiking mooi
geïllustreerd met het voorbeeld van een BBQ. Je organiseert een BBQ voor 30 vrienden.
Een week voor het feest word je badend in het zweet wakker met vragen als: Wat voor weer wordt het? Hoeveel mensen komen er? Van welke
muziek houden de gasten? Welke salades zijn het meest geschikt? Welke dranken moet je schenken?
Bij nadere analyse van deze punten kom je tot de conclusie dat je een redelijk goed beeld hebt welke hapjes, drankjes en muziek je
vrienden appreciëren. Echt onzeker ben je alleen over de weergoden en de opkomst. Deze twee zaken vormen dan ook de basis van je scenarios.
| Zon | Regen | |
| Iedereen komt |
Super feest: iedereen was er, lekker gegeten, veel gedanst, mooi weer, alles schoon op. | Wel leuk, maar we moesten erg improviseren. Binnen was het erg benauwd. We kregen de BBQ nauwelijks aan de praat. Wel gelachen, vooral om de situatie. |
| Niemand komt |
Leuk feestje: lekker gegeten, veel gedanst, mooi weer, maar.. de helft kwam niet opdagen, dus ik zit nog met wijn, bier, sapjes en heel veel eten. | Het drama: alles jong mis. Het weer zat ons tegen. De helft kwam niet opdagen. En we bleven met de helft van het eten en drinken zitten! dat nooit weer! |
Op basis van deze scenario's kwam de oorspronkelijke BBQ ineens erg naïef over. Je besluit voor de zekerheid bij de overburen een partytent te lenen en van je zwager een elektrische BBQ. Daarnaast heb je met de winkel geregeld dat je de overtollige drank mag terugbrengen. Kortom je hebt je plan zodanig aangepast dat het kan overleven onder diverse scenario's.
Praktijkervaringen ontbreken
De handleiding Scenario's enzo legt helder en beknopt uit welke stappen gezet moeten worden om scenario's op te stellen.
Dit wordt ook geïllustreerd aan de hand van enkele sprekende voorbeelden. Enig minpunt aan het boek is dat de handleiding erg theoretisch is
praktijkervaringen ontbreken. Dit is jammer omdat het opstellen van scenario's een tijdrovende
investering is en daarom een gedegen afweging van de kosten/baten vereisen.
47 pagina's | publicatie is (helaas) niet meer te bestellen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken